Sơn La là tỉnh miền núi Tây Bắc, cách Hà Nội khoảng 300 km theo quốc lộ 6. Địa hình chia cắt mạnh, gần như toàn bộ diện tích nằm trong lưu vực sông Đà và sông Mã. Đây là vùng sinh sống lâu đời của người Thái, cùng người Kinh, Mông, Mường và nhiều dân tộc khác. Với người đi du lịch, Sơn La có ba "mảng" rõ: cao nguyên Mộc Châu xanh mát, những đỉnh núi săn mây như Tà Xùa, và trung tâm tỉnh với các di tích lịch sử.

Nên đi khi nào

Nếu bạn muốn săn mây ở Tà Xùa, khoảng thời gian thuận lợi là từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, khi trời lạnh và độ ẩm cao. Quanh Tết là mùa hoa mận, hoa đào nở trắng trên cao nguyên Mộc Châu. Mùa hè, khoảng tháng 6 đến tháng 9, là mùa mưa, cảnh xanh nhưng đường đèo dễ sạt lở; nếu đi mùa này, bạn nên theo dõi thời tiết từng ngày.

Di chuyển

• Từ Hà Nội: quốc lộ 6 đi qua Hòa Bình, Mộc Châu rồi tới trung tâm Sơn La, khoảng 300 km. Xe khách giường nằm chạy hằng ngày từ các bến xe phía tây Hà Nội.
• Đi Tà Xùa: Tà Xùa ở huyện Bắc Yên cũ, cách Hà Nội khoảng 240 km. Đoạn cuối là đường núi quanh co, dốc; nếu không quen lái đèo, bạn nên thuê xe gầm cao hoặc đi theo tour.
• Máy bay: Sơn La hiện không có chuyến bay thương mại; bạn bay tới Nội Bài (Hà Nội) rồi đi tiếp bằng đường bộ.
• Từ TP.HCM: bay ra Hà Nội, sau đó đi xe khách hoặc thuê xe lên Tây Bắc.

Điểm đáng ghé

Nhà tù Sơn La nằm trên đồi Khau Cả giữa trung tâm tỉnh, do thực dân Pháp xây năm 1908 để giam giữ những người tù cách mạng. Từ diện tích ban đầu khoảng 500 m², nhà tù được mở rộng qua nhiều đợt. Nơi đây gắn với tên tuổi Tô Hiệu, người từng bị giam và qua đời tại đây; cây đào Tô Hiệu trong khuôn viên vẫn ra hoa mỗi mùa xuân. Các hạng mục như tháp canh, tường bao, hầm ngầm đã được phục dựng từ những năm 1980, và di tích hiện được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Bạn nên dành khoảng một đến hai giờ để xem kỹ phòng trưng bày.

Tà Xùa nằm ở vùng giáp ranh giữa Bắc Yên (Sơn La) và Trạm Tấu, nổi tiếng với biển mây buổi sớm và dãy núi được gọi là "sống lưng khủng long" ở độ cao trên 2.000 m, quanh xã Háng Đồng cũ. Đỉnh Tà Xùa cao trên 2.800 m. Phần lớn du khách ở homestay của người Mông, dậy sớm để đón mây và uống chè shan tuyết. Đi bộ trên sống lưng khủng long cần sức khỏe tốt và nên có người địa phương dẫn đường.

Trên đường từ Hà Nội lên, bạn có thể ghé cao nguyên Mộc Châu với đồi chè, trang trại bò sữa và vườn mận để chia nhỏ quãng đường dài.

Ăn gì

• Chẩm chéo: chấm của người Thái làm từ ớt, mắc khén và rau thơm, ăn cùng rau luộc, thịt nướng.
• Pa pỉnh tộp: cá suối mổ lưng, nhồi gia vị, gập đôi rồi nướng trên than.
• Bê chao, sữa Mộc Châu: thịt bê chần qua rồi chao nhanh, ăn kèm chấm; sữa và các sản phẩm từ sữa của Mộc Châu hợp làm quà.
• Chè shan tuyết: những cây chè cổ ở vùng cao như Tà Xùa cho loại chè có lớp lông trắng trên búp, vị chát dịu.

Lưu ý

• Ban đêm trên các đỉnh núi cao có thể xuống khoảng 11–12°C, bạn mang áo ấm, kể cả khi đi mùa hè.
• Mùa mưa dễ sạt lở và sương mù dày; tránh lái xe đèo vào ban đêm và hỏi tình trạng đường trước khi đi.
• Mây đẹp hay không phụ thuộc vào thời tiết từng ngày, bạn nên dành ít nhất hai đêm ở Tà Xùa để tăng cơ hội.
• Khi vào bản, bạn hỏi trước khi chụp ảnh người dân và tôn trọng phong tục của đồng bào.