Gò Tháp không phải kiểu điểm đến ồn ào. Giá trị của nơi này nằm ở các lớp khảo cổ Óc Eo, ký ức chống Pháp, tín ngưỡng dân gian và cảnh quan Đồng Tháp Mười bao quanh.

Vì sao đáng đi

Khu di tích Gò Tháp nằm ở huyện Tháp Mười, Đồng Tháp, là một trong những điểm có nhiều lớp giá trị nhất của vùng Đồng Tháp Mười. Nơi này vừa có dấu tích khảo cổ liên quan đến văn hóa Óc Eo - Phù Nam, vừa có đền thờ các nhân vật lịch sử chống Pháp, vừa có không gian tín ngưỡng dân gian và cảnh quan đồng nước bao quanh. Nếu Tràm Chim giúp nhìn Đồng Tháp Mười qua hệ sinh thái, Gò Tháp giúp nhìn vùng đất này qua chiều sâu lịch sử.

Đi Gò Tháp đáng nhất khi người đi không chờ một công trình hoành tráng duy nhất. Di tích ở đây phân tán thành nhiều điểm: nền kiến trúc cổ, đền thờ, ao, lối đi, khu trưng bày và những khoảng xanh đặc trưng đồng bằng. Giá trị nằm ở việc nối các mảng nhỏ ấy thành câu chuyện: cư dân cổ từng sống, thờ phụng, trao đổi và để lại dấu vết trên vùng đất tưởng như chỉ có ruộng nước và sen.

Đi lúc nào hợp

Nên đi buổi sáng hoặc cuối chiều để tránh nắng trên các khoảng sân và đường nội khu. Vào mùa lễ hội, Gò Tháp đông hơn vì nhu cầu hành hương, cúng viếng và sinh hoạt cộng đồng. Nếu muốn đọc kỹ, chụp ảnh yên và cảm nhận lớp khảo cổ, ngày thường thường hợp hơn. Mùa sen hoặc mùa nước nổi làm cảnh quan Đồng Tháp Mười mềm hơn, nhưng cũng cần kiểm tra thời tiết.

Thời lượng 90-150 phút đủ cho tuyến cơ bản. Nếu muốn ghé kỹ phòng trưng bày, đền thờ Thiên Hộ Võ Duy Dương, đền thờ Đốc binh Nguyễn Tấn Kiều, các dấu tích khảo cổ và vùng đồng sen lân cận, nên dành nửa ngày. Gò Tháp không hợp với cách đi 20 phút rồi rời đi, vì phần hay nằm ở việc đọc và hiểu.

Trải nghiệm tại chỗ

Trải nghiệm chính là đi qua các điểm di tích, quan sát dấu tích nền móng, không gian thờ tự và nghe câu chuyện về Óc Eo - Phù Nam cũng như phong trào kháng Pháp ở Nam Bộ. Người đi nên đọc bảng giới thiệu hoặc đi cùng người thuyết minh nếu có điều kiện. Những hiện vật khảo cổ, đặc biệt các bộ sưu tập vàng, tượng và dấu tích cư trú, cho thấy Gò Tháp từng là một mắt xích quan trọng chứ không chỉ là điểm tâm linh địa phương.

Không khí Gò Tháp khá khác với các điểm du lịch vui chơi. Có những đoạn yên, có những khu nghi lễ, có những khoảng ruộng và cây. Nếu đi cùng trẻ em, có thể kể đơn giản rằng dưới vùng đất này từng có dấu vết của một nền văn hóa cổ, rồi sau đó là nơi gắn với những người chống Pháp. Cách kể ấy giúp chuyến đi bớt khô và dễ nhớ hơn.

Mẹo thực tế trước khi đi

• Địa chỉ: Ấp 1, xã Tân Kiều, huyện Tháp Mười, Đồng Tháp.
• Thời lượng: 90-150 phút; nửa ngày nếu ghép bảo tàng, đền thờ và đồng sen quanh Tháp Mười.
• Nên đi: sáng hoặc cuối chiều; mùa lễ hội đông hơn, mùa sen và mùa nước nổi có cảnh quan mềm hơn.
• Phù hợp với: người thích khảo cổ Óc Eo, lịch sử Nam Bộ, tín ngưỡng dân gian và tuyến Đồng Tháp Mười.
• Lưu ý: Đây là di tích quốc gia đặc biệt và có không gian thờ tự, nên đi chậm, ăn mặc lịch sự và không đùa cợt ở khu lễ bái.

Nên mang nón, nước uống, giày dễ đi và chuẩn bị tâm thế đọc. Vé, giờ mở cửa, lịch lễ hội và hoạt động thuyết minh cần kiểm tra lại trước ngày đi vì có thể thay đổi theo dịp. Trong khu thờ tự, nên ăn mặc lịch sự, nói nhỏ, không chen ngang người đang cúng viếng và không chạm tay vào hiện vật hoặc khu vực bảo tồn.

Gò Tháp nằm trong tuyến Đồng Tháp Mười nên dịch vụ không dày như đô thị lớn. Nếu đi nhóm, nên tính trước điểm ăn trưa và đường về Cao Lãnh, Sa Đéc hoặc Tam Nông. Mùa mưa có thể làm một số lối đi ẩm và trơn; mùa nắng cần chống nắng tốt. Với người thích ảnh, hãy chụp cảnh quan, lối vào, đền thờ và các khoảng sen, nhưng tránh biến khu thờ tự thành nền tạo dáng quá vui.

Kết hợp lịch trình quanh đó

Gò Tháp ghép rất tốt với Tràm Chim, Xẻo Quýt, đồng sen Tháp Mười hoặc Sa Đéc nếu đi Đồng Tháp 2 ngày. Một lịch dễ chịu là ngày đầu Sa Đéc hoặc Cao Lãnh, ngày sau đi Gò Tháp - Tràm Chim rồi quay về. Nếu chỉ có một ngày từ TP HCM, nên chọn Gò Tháp cùng một điểm gần hơn, tránh kéo lịch quá dài.

Cách đi cho trọn nhịp hơn

Cách đi trọn nhịp hơn là đặt Gò Tháp cạnh Tràm Chim. Một bên là ký ức khảo cổ, tín ngưỡng và lịch sử; một bên là đất ngập nước, chim nước và mùa lũ. Hai điểm này làm Đồng Tháp Mười hiện ra đầy hơn, không chỉ là vùng sen đẹp để chụp ảnh mà còn là vùng có quá khứ sâu và hệ sinh thái đáng giữ.