Một khách Đức ngồi ở Frankfurt, dự định bay Hà Nội tháng tới. Thay vì lo lắng về visa dán hộ chiếu như cách đây năm năm, hôm nay anh chỉ cần mở một website của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Việt Nam, điền form, tải lên ảnh passport và ảnh chân dung, trả 25 USD, và chờ vài ngày. Anh sẽ nhận một file PDF có dấu xác nhận cho phép ở Việt Nam tới 90 ngày, vào ra bất kỳ cửa khẩu nào theo danh sách. Quy trình đơn giản hơn nhiều người vẫn nghĩ - nhưng đó cũng là lý do một số khách lười kiểm tra chi tiết và bị từ chối ở chính những bước nhỏ.

E-visa Việt Nam có lịch sử ngắn nhưng đang định hình lại cách khách quốc tế lên kế hoạch chuyến đi. Từ chính sách thử nghiệm cho một số quốc gia hồi 2017, đến việc nới rộng cho phần lớn các quốc tịch và kéo dài thời hạn lên tới 90 ngày từ giữa năm 2023, đây có lẽ là thay đổi hành chính có tác động lớn nhất đến du lịch Việt Nam trong thập niên qua.

Cổng e-visa và quy trình cơ bản

Cổng chính thức duy nhất là evisa.xuatnhapcanh.gov.vn - thuộc Cục Quản lý Xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Bất kỳ website nào khác thu phí e-visa Việt Nam đều là dịch vụ trung gian; không bị cấm, nhưng giá cao hơn đáng kể so với phí cổng chính thức và không tăng tốc xử lý ở phần lõi.

Quy trình chuẩn gồm ba bước. Bước một: điền form với thông tin passport, quốc tịch, ngày sinh, ngày dự kiến nhập cảnh, cửa khẩu nhập và xuất, địa chỉ tạm trú dự kiến tại Việt Nam. Bước hai: tải lên hai ảnh - scan trang thông tin passport và ảnh chân dung mặt rõ nền trắng đạt chuẩn 4x6 cm. Bước ba: thanh toán bằng thẻ visa/master quốc tế, nhận mã giao dịch để theo dõi kết quả.

Thời gian xử lý nêu trên cổng là 3-5 ngày làm việc. Thực tế có khách nhận trong vòng 24-48 giờ vào mùa thấp điểm, có khách phải đợi 5-7 ngày khi cổng quá tải - thường rơi vào tháng 3, tháng 10 hoặc trước các kỳ lễ lớn. Lời khuyên thực tế: nộp e-visa trước ngày bay ít nhất 7-10 ngày để có biên an toàn.

Khi e-visa được duyệt, khách nhận file PDF qua email và có thể tra cứu kết quả trên cổng bằng mã giao dịch. In ra một bản giấy mang theo người vì cán bộ cửa khẩu kiểm tra cả PDF in lẫn passport. Một số sân bay yêu cầu in giấy; phụ thuộc thiết bị quét QR và kinh nghiệm của cán bộ trực hôm đó.

Hai chi tiết nhỏ làm hỏng hồ sơ

Hai lỗi phổ biến nhất khiến e-visa bị từ chối là khớp tên trên passport và ảnh chân dung không đạt.

Tên trên e-visa phải khớp passport 100% - cả thứ tự họ tên, dấu cách, dấu nối, chữ cái phụ. Khách quốc tế có tên đệm dài, tên có ký tự đặc biệt - Đức, Ba Lan, Pháp - cần copy chính xác từ trang passport, không dịch hay đơn giản hoá. Một khách đặt 'Anna Maria von Habsburg' nhưng nhập 'Anna Habsburg' sẽ bị từ chối hoặc bị giữ ở cửa khẩu để đối chiếu, dù họ vẫn là cùng một người.

Ảnh chân dung yêu cầu khá nghiêm: mặt thẳng, biểu cảm trung tính, nền trắng, không kính râm, không mũ. Khách hay mắc lỗi dùng ảnh selfie quá tối, có bóng, hoặc ảnh chụp trong xe. Ảnh phải đạt chuẩn passport - dùng ảnh thẻ đã chụp ở studio là an toàn nhất.

Một lỗi khác ít gặp hơn nhưng vẫn xảy ra: ngày dự kiến nhập cảnh phải nằm trong vùng hiệu lực của e-visa. E-visa có ngày bắt đầu và ngày kết thúc cố định khi cấp; khách bay sớm hơn ngày bắt đầu sẽ bị từ chối ở cửa khẩu. Khi điền form, chọn ngày bắt đầu sớm hơn ngày bay 1-2 ngày để dự phòng đổi chuyến.

Cửa khẩu và vào ra Việt Nam

E-visa hiện cho phép nhập cảnh qua hầu hết các cửa khẩu chính: sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (TP.HCM), Nội Bài (Hà Nội), Đà Nẵng, Cam Ranh (Nha Trang), Phú Quốc, Cần Thơ, Phú Bài (Huế), Cát Bi (Hải Phòng); cửa khẩu đường bộ chính với Trung Quốc, Lào, Campuchia; và cửa khẩu đường biển ở các cảng lớn.

Danh sách chính xác có thể được Bộ Công an cập nhật. Khách bay vào sân bay quốc tế lớn không cần kiểm tra; khách đi đường bộ - đặc biệt qua cửa khẩu nhỏ - nên xác nhận trên cổng e-visa khi điền form. Đã có trường hợp khách điền sai cửa khẩu nhập, đến nơi mới biết không cùng cửa khẩu được ghi trên e-visa, phải đi vòng.

E-visa cũng quy định cả cửa khẩu xuất cảnh. Trên thực tế cửa khẩu xuất có thể khác cửa khẩu nhập - khách bay vào TP.HCM, đi xe ra biên giới Campuchia ở Mộc Bài hoặc Hà Tiên, không vấn đề - nhưng tốt nhất ghi đúng kế hoạch chính khi điền form.

Miễn visa: lớp khách khác

E-visa không phải lựa chọn duy nhất. Việt Nam hiện miễn visa đơn phương cho khoảng 25 quốc gia/vùng lãnh thổ, danh sách bao gồm các nước Bắc Âu và Tây Âu (Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Anh, Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy, Thuỵ Điển), Nhật, Hàn, Belarus, Nga, và toàn bộ ASEAN theo thoả thuận đa phương.

Thời hạn miễn visa phổ biến là 15-45 ngày tuỳ quốc tịch, ngắn hơn e-visa 90 ngày. Khách của các nước được miễn visa nhưng muốn ở lâu hơn 15-45 ngày vẫn nên xin e-visa từ trước - không có quy định 'phải dùng miễn visa nếu thuộc nhóm được miễn'.

Danh sách quốc tịch miễn visa thay đổi định kỳ theo chính sách ngoại giao. Khách nên kiểm tra mới nhất trên website Bộ Ngoại giao hoặc cổng e-visa trước khi đặt vé.

Gia hạn và tái nhập

E-visa hiện không có cơ chế tự gia hạn online cho khách. Khi hết 90 ngày, lựa chọn phổ biến là xuất cảnh - tái nhập với một e-visa mới. Một số đại lý visa trong nước cung cấp dịch vụ gia hạn cho khách đã có e-visa, nhưng quy trình phức tạp hơn, phí cao hơn nhập-tái nhập và không phải lúc nào cũng được chấp thuận.

Với khách du lịch, cách đơn giản nhất là khi gần hết visa, bay sang một nước lân cận - Bangkok, Phnom Penh, Vientiane, Kuala Lumpur - vài ngày, xin e-visa mới và bay lại. Cách này được digital nomad sử dụng từ giữa năm 2023; chi phí một chuyến visa run khoảng 100-300 USD tuỳ tuyến và mùa, không cao so với 25 USD phí e-visa cộng vài ngày khám phá thành phố khác.

Cơ chế này phần nào lý giải vì sao e-visa 90 ngày đã đẩy nhanh xu hướng dual stay - sống chia thời gian giữa Việt Nam và một nước khác trong khu vực - cho cộng đồng làm việc từ xa và khách lưu trú dài hạn.

Một vài lưu ý nhỏ trước khi đặt vé

Passport phải còn hiệu lực ít nhất 6 tháng tính từ ngày dự kiến nhập cảnh. Đây là quy chuẩn quốc tế, không đặc thù Việt Nam, nhưng vẫn là lý do từ chối phổ biến.

Vé khứ hồi hoặc vé tiếp tục đi nước khác đôi khi được hỏi tại cửa khẩu, đặc biệt với khách đi một chiều. Hãng hàng không một số nước cũng yêu cầu trước khi cho lên máy bay. Đặt vé khứ hồi hoặc vé bay tiếp tới Bangkok/KL khi book là cách đơn giản nhất tránh phiền phức.

Ảnh trên e-visa thường rõ và đẹp hơn ảnh visa dán cũ. Đó là chi tiết nhỏ nhưng nói lên thay đổi lớn về phía hành chính: Việt Nam đang tiến gần hơn tới chuẩn xuất nhập cảnh điện tử mà các nước phát triển đang dần áp dụng. Phần còn lại - và có lẽ là phần khó nhất - là làm sao sân bay, cửa khẩu và cơ quan địa phương vận hành đồng đều như tốc độ mà cổng e-visa đã đạt được.

Hợp tác quảng cáo trên VnGuide

Nhà hàng, khách sạn, điểm vui chơi hoặc thương hiệu địa phương muốn tiếp cận độc giả đang lên kế hoạch đi Việt Nam có thể liên hệ VnGuide để trao đổi gói hiển thị và nội dung tài trợ: +84 707 991 888 hoặc vnguide.vn@gmail.com.