Bảy giờ sáng, sảnh một khách sạn ven biển Đà Nẵng đã chật. Một nhóm khách Hàn vừa xuống xe từ sân bay, vali lớn, áo khoác mỏng, vài người trong nhóm cầm gậy golf. Cùng lúc đó, ở Hà Nội, một cặp khách Nhật trung niên đang ngồi cà phê sảnh, mở bản đồ Hoàn Kiếm trên iPad, chuẩn bị cho một chuyến bộ năm tiếng quanh phố cổ. Còn ở sân bay Cam Ranh, một gia đình Đài Loan ba thế hệ vừa đáp chuyến đêm, chuẩn bị về Bãi Dài cho năm đêm nghỉ.

Ba cảnh sáng cùng một ngày, ba nhịp đi rất khác nhau. Đó là cách dễ nhất để hình dung ba thị trường nguồn Đông Á đang thay đổi bản đồ du lịch Việt Nam: Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan. Sau ba mùa du lịch tính từ thời điểm mở cửa hoàn toàn, mỗi thị trường đã có quỹ đạo riêng, và Việt Nam đang phản ứng theo từng nhịp, không đồng bộ.

Khách Hàn - tốc độ và Đà Nẵng làm trụ

Khách Hàn trở lại nhanh nhất sau dịch. Lý do quen thuộc - đường bay nhiều, giá tour cạnh tranh, miễn visa ngắn ngày, sản phẩm phù hợp với cách đi nghỉ kiểu Hàn: ngắn, gọn, có sẵn lịch trình. Đà Nẵng là điểm đến số một. Cam Ranh, Phú Quốc và Hà Nội đứng sau.

Đặc điểm của nhóm này khá rõ. Chuyến đi trung bình ngắn, thường bốn đến năm đêm, hay đi theo nhóm bạn hoặc gia đình. Tour package vẫn chiếm tỷ trọng lớn, đặc biệt với khách trung niên, nhưng lớp khách trẻ hơn đã chuyển dần sang tự túc - đặt phòng qua app, tự thuê xe, tự tìm quán ăn theo blog Hàn.

Dịch vụ đi kèm cũng cụ thể đến mức đoán trước được. Khách sạn ven biển Đà Nẵng giờ gần như đều có menu Hàn, nhân viên nói được tiếng Hàn cơ bản, hợp đồng với các sân golf quanh khu vực Hoiana - Bà Nà - Montgomerie. Các nhà hàng Hàn ở khu Phạm Văn Đồng, Mỹ An mọc dày trong vài năm, đến mức một đoạn phố nhìn không khác gì một khu Korea Town nhỏ.

Điểm yếu của thị trường Hàn là nó tập trung quá cao vào một mùa và một khu vực. Mùa hè và mùa lễ cuối năm, Đà Nẵng đông đến mức dịch vụ căng. Mùa thấp điểm, vài khách sạn cùng phân khúc lại trống đến mức phải giảm sâu để giữ công suất.

Khách Nhật - chậm, dài và rất chi tiết

Khách Nhật phục hồi chậm hơn. Lý do nằm ở cả nội tại thị trường - đồng yen yếu, người Nhật giảm chi tiêu du lịch nước ngoài - lẫn cách họ chọn điểm đến. Việt Nam không phải lựa chọn nóng đầu tiên với khách Nhật như Thái Lan hay Hawaii, nhưng nhóm khách đến đây có đặc điểm rất riêng.

Khách Nhật trung niên thường đi cặp hoặc đi một mình, ở dài ngày - bảy đến mười đêm là phổ biến, có nhóm thậm chí ở hai đến ba tuần. Họ ít đi tour, hay tự đặt lịch trình theo guidebook và blog, di chuyển nhiều bằng tàu, xe khách, xe điện trong nội đô. Điểm đến quen thuộc của họ là Hà Nội, Sa Pa, Hội An, Huế - những nơi có lớp lịch sử rõ và nhịp đi bộ tốt.

Yêu cầu dịch vụ của khách Nhật không nằm ở quy mô mà ở chi tiết. Khăn sạch, nước nóng đủ, nhân viên nhẹ tiếng, phòng tắm vận hành đúng, đồ ăn sáng có thêm vài lựa chọn không quá ngọt. Một khách sạn boutique ở Hà Nội kể, chỉ cần đầu bếp nắm cách trình bày cơm sáng kiểu Nhật, lượng đặt phòng từ thị trường Nhật trên các kênh OTA Nhật tăng đáng kể.

Điểm đáng chú ý: khách Nhật chi tiêu trung bình một đêm thấp hơn khách Hàn, nhưng tổng chi tiêu một chuyến lại thường cao hơn vì ở lâu. Họ cũng quay lại nhiều lần - vài đại lý Nhật mô tả khách quen của họ đã đến Việt Nam ba đến bốn lần trong vòng mười năm, mỗi lần một vùng khác nhau.

Khách Đài Loan - trẻ, gia đình và linh hoạt

Đài Loan là thị trường tăng nhanh nhất trong nhóm Đông Á không-Trung-Quốc-đại-lục. Đường bay thẳng Đài Bắc - Cam Ranh, Đài Bắc - Phú Quốc, Cao Hùng - Đà Nẵng được mở thêm trong vài năm, và lượng khách phản ứng gần như tức thời.

Khách Đài chia thành hai lớp dễ nhận. Lớp một là người trẻ đi nhóm bạn - thường năm đến tám người, chọn Nha Trang, Đà Nẵng hoặc Phú Quốc cho kỳ nghỉ bốn đến sáu đêm, thích biển, food tour, vài hoạt động nước. Lớp hai là gia đình ba thế hệ, ông bà - bố mẹ - con nhỏ, chọn các resort lớn ở Bãi Dài, Bãi Khem, Bà Nà cho nghỉ dưỡng kiểu staycation.

Điểm chung là họ chấp nhận đặt phòng qua nhiều kênh khác nhau, không kén OTA, không quá phụ thuộc tour package. Tiếng Đài và tiếng Trung phổ thông được dùng nhiều, nhưng họ cũng dùng tiếng Anh khá ổn nên không đòi nhân viên biết tiếng Trung tuyệt đối.

Một yêu cầu kỹ thuật nhỏ nhưng quan trọng với thị trường này: dễ chuyển đổi giữa Đài tệ (TWD), USD và VND. Nhiều khách Đài cảm thấy bất tiện khi không tìm được điểm đổi ngoại tệ ở các khu nghỉ dưỡng đảo, hoặc tỷ giá TWD quá xấu so với khu trung tâm thành phố. Đây là thứ resort lớn có thể xử lý được nhưng chưa nhiều nơi làm chủ động.

Hạ tầng nào đang thiếu, hạ tầng nào còn dư

Ba thị trường này đặt ra ba bài toán dịch vụ khác nhau. Hàn cần golf - menu riêng - nhân viên ngôn ngữ; Nhật cần sạch - mềm - đồ ăn chi tiết; Đài cần linh hoạt thanh toán - tour gia đình - dịch vụ nội khu resort tốt. Câu hỏi là Việt Nam đang đầu tư đúng hướng cho cả ba hay chưa.

Một cách thẳng thắn: dịch vụ cho khách Hàn ở Đà Nẵng và Nha Trang đã ở mức trưởng thành - quá trưởng thành đến mức một số khu phố mất bản sắc. Dịch vụ cho khách Nhật đang thiếu - không phải về số lượng khách sạn boutique, mà về sự hiểu cách họ vận hành chuyến đi: ít cần buffet hoành tráng, cần nhiều cuốn brochure tiếng Nhật in tốt và nhân viên biết hỏi đúng câu. Dịch vụ cho khách Đài thừa khách sạn 4-5 sao ở các đảo, thiếu các tour gia đình thiết kế riêng và điểm đổi tiền tiện.

Một vấn đề nữa: kết nối hàng không. Đường bay thẳng Hàn - Việt Nam dày, Đài Loan - Việt Nam đang tăng tốt, nhưng Nhật - Việt Nam còn ít hơn các nước cạnh tranh (Thái, Indonesia). Mở thêm tuyến từ các sân bay vùng Nhật - Fukuoka, Sapporo, Sendai - vào Đà Nẵng hoặc Cam Ranh có thể là một đòn bẩy đáng kể cho thị trường Nhật nếu hãng và chính quyền cùng đẩy.

Nhìn ba thị trường như ba sản phẩm khác nhau

Sai lầm thường gặp khi nói về "khách Đông Á" là gộp ba thị trường thành một. Họ khác nhau gần như mọi mặt - độ dài chuyến, kênh đặt, gu dịch vụ, vùng đến, ngôn ngữ. Một khách sạn miền Trung muốn phục vụ cả ba nhóm cùng lúc gần như chắc chắn phục vụ trung bình cả ba.

Thị trường nguồn lớn không chỉ là con số khách đến. Nó là một cấu hình dịch vụ. Hàn đang định hình Đà Nẵng theo cách của họ - dễ thấy và đôi khi đáng lo. Nhật đang để Hà Nội và Hội An phát triển theo nhịp riêng, ít ồn ào hơn. Đài Loan đang dạy các đảo Việt Nam một bài toán mới về resort cho gia đình ba thế hệ.

Năm tới, ba thị trường này nhiều khả năng tiếp tục tăng trưởng nhưng theo tốc độ rất khác. Việt Nam có thể chọn phục vụ cả ba ở mức trung bình, hoặc phân khu rõ - vùng nào ưu tiên thị trường nào - và đầu tư hạ tầng phù hợp. Câu trả lời tốt hơn gần như chắc chắn nằm ở vế thứ hai.

Hợp tác quảng cáo trên VnGuide

Nhà hàng, khách sạn, điểm vui chơi hoặc thương hiệu địa phương muốn tiếp cận độc giả đang lên kế hoạch đi Việt Nam có thể liên hệ VnGuide để trao đổi gói hiển thị và nội dung tài trợ: +84 707 991 888 hoặc vnguide.vn@gmail.com.